Mondproblemen / droge mond

Mondklachten

Mondklachten komen regelmatig voor bij patiënten in de palliatieve fase en kunnen een negatieve invloed hebben op de kwaliteit van leven. Het gevoel van een droge mond (xerostomie) komt voor bij ongeveer 80% van de patiënten. Bij mondklachten spelen verschillende oorzaken een rol, zoals eerdere radiotherapie, chemotherapie, verminderde weerstand, dehydratie, medicamenteus (oa opioïden, corticosteroïden) en verminderde mondverzorging. Geef tijdig uitleg aan de patiënt over mondproblemen, zodat deze vroegtijdig gesignaleerd en behandeld kunnen worden.

 

Mondverzorging

-       Lippen invetten met vaseline (met name als tandenpoetsen moeilijk is)

-       4- 10 dd spoelen met fysiologisch zout (1 theelepel met 1 glas water mengen) vermindert kolonisatie van micro-                          organismen en houdt slijmvliezen vochtig

-       Tanden en tong poetsen met zachte borstel

-       Indien tandenpoetsen niet lukt; spoelen met alcoholvrije 0.12% chloorhexidineoplossing 15 ml (remt groei bacteriën en            schimmels)

-       Gebitsprothese na elke maaltijd afspoelen

-       Bij bestraling in hoofdhalsgebied en hoog risico op cariës; fluoridespoeling(0.1%/week of 0.025%/dag)

-       Bij patiënten die niet meer aanspreekbaar zijn; wangzakken en gehemelte schoonmaken met vochtige gaas                               of dentaswab

 

Droge mond

-       Vermijd mondspoelingen met alcohol of glycerine en tandpasta met natriumlaurylsulfaat

-       Stimulatie van speekselproductie; snoepjes, kauwgum, verse ananasblokjes, koolzuurhoudende dranken,                                   mondspoeling zonder alcohol en glycerine, xyilitol

-       Speekselsubstituten: slokjes water, zuigen op ijsblokjes, kunstspeeksel/mondbevochtigingsproducten (Saliva Orthana,            Biotene Oral Balance, BioXtra, Caphosol)

-       Pilocarpine 3dd 5 mg bij droge mond door radiotherapie of ziekte van speekselklieren, stimuleert de                                          speekselproductie,  bij onvoldoende effect ophogen na 4 weken naar 3 dd 10 mg (effect bij 50%)

 

Stomatitis/ orale mucositis

-       Caphosol voor preventie en behandeling

-       Bij stomatitis aphtosa: lokale corticosteroïden (beclomethason, budenoside of fluticason 4-6 dd sprayen op de aften),              systemische corticosteroïden bij ernstige vormen, aanstippen met xylocaïne, zilvernitraat (pijnlijk), tetracycline                            mondspoelingen bij bacteriële superinfectie

 

Orale en/of oesofageale candidiasis

-       Gerelateerd aan prothese: ’s nachts prothese in chloorhexidineoplossing

-       Behandel uitlokkende factoren als dat mogelijk is zoals droge mond, slechte voedingstoestand, slechte mondhygiëne,            medicatie aanpassen (corticosteroïden)

-       Fluconazol 7-21 dagen: dag 1 200- 400 mg 1dd, vervolgens 100- 200 mg 1dd, bij verdenking van uitbreiding naar                       slokdarm, langer behandelen 14- 30 dagen

-       Indien fluconazol resistentie: itraconazol drank: 100- 200 mg 2dd 2 weken

 

Herpes stomatitis

-       Aciclovir 5dd 200 mg of valaciclovir 3dd 1000 mg 7 dagen

Bacteriële infectie van de mond

-       Keuze antibiotica afhankelijk van de mondkweek

-       Anaeroob: metronidazol 3dd 500 mg of clindamycine 4dd 150 mg

-       15 ml 2dd 0.12% chloorhexidine mondspoeling (alcohol vrij) bij slechte mondhygiëne

Pijn in de mond

-       Voeding eventueel aanpassen: niet te sterk gekruid, niet te scherp/hard/knapperig, niet te zuur

-       Systemische pijnstilling: paracetamol, opioiden

-       Lokale pijnstilling:

  •  Lidocaïne orale gel 2% 10 ml 3dd, bij pijnlijke keel doorslikken, na doorslikken 1 uur wachten met eten en drinken (kans     op aspiratie, bijten tong/wang) of xylocaïne 10% spray 6dd 1 verstuiving

  •  Mondspoeling met morfine 2‰ 15 ml gedurende 2 minuten, om de 3 uur

  •  Kamillosan mondspray  

-       Bij aften of ulcera: gelclair of aloclair (coating agents)

 

 Smaakstoornis

-       Stimulatie van speeksel met bijv. kauwgom

-       Vermijden van onaangename geuren, sigaretten, voedingsproducten die bittere/metalen smaak veroorzaken, metalen            bestek

-       Zinksulfaatdrank 3dd 20 ml/ 3dd 200 mg (onderzoek geeft wisselende resultaten)

-       Clonazepam (geen studie verricht bij palliatieve patiënten)

Slechte adem

-       Medicatie aanpassen als dat mogelijk is (o.a. nitraten, amiodaron, kaliumjodide, lithium, vit B)

-       Stimulatie van speeksel met bijv. kauwgom

-       Mondverzorging, tongschraper, mondspoelingen

-       Behandeling van mond/tand infecties (eventueel via tandarts)

-       Bij necrotiserende tumoringroei en secundaire anaerobe infectie:metronidazol 3dd 500 mg of clindamycine 4dd 150 mg

-       Bij stase van de maag/ maagparese: metoclopramide 3-4 dd 10-20 mg

Bronvermelding

-       Boek Palliatieve zorg Richtlijnen voor de praktijk, hoofdstuk mondklachten, 2010

-       http://www.pallialine.nl/mondklachten

-       https://www-uptodate-com.eur.idm.oclc.org/contents/palliative-care-overview-of-mouth-care-at-the-end-of-life?                          source=search_result&search=mouth%20palliative&selectedTitle=1~150

-       https://www-uptodate-com.eur.idm.oclc.org/contents/swallowing-disorders-and-aspiration-in-palliative-care-assessment-           and-strategies-for-management?                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     

Hospice Calando   |   Vivaldilaan 2-4   |   3247 EE Dirksland   |   T 0187-609147   |   F 0187-609148   |   info@calando.nl

  • Facebook Social Icon