Depressie

Vaak wordt er vanuit gegaan dat depressiviteit en somberheid normale reacties zijn op een abnormale situatie. Mede hierdoor is een depressie de meest gemiste diagnose bij patiënten met kanker. Van een depressie is sprake wanneer er gedurende minstens twee weken de volgende symptomen aanwezig zijn:

A

  1. Een sombere stemming en / of

  2. Bijna dagelijks optredend duidelijk verlies van interesse of genoegen gedurende het grootste deel van de dag

 

B.

Bovendien moeten daarnaast ook ten minste vier van de volgende symptomen aanwezig zijn.

  1. Slapeloosheid of juist overmatig slapen;

  2. Duidelijke verandering van eetlust of gewichtsverlies;

  3. Gejaagd of juist geremd gedrag, mede waarneembaar voor anderen;

  4. Vermoeidheid of energie verlies;

  5. Buitensporige of onterechte schuldgevoelens of minderwaardigheidsgevoelens;

  6. Verminderd vermogen tot nadenken of concentratie;

  7. Terugkerende gedachten over de dood, suïcidale gedachten.

 

N.B.

Van de onder A. genoemde symptomen is er slechts één noodzakelijk. Een sombere stemming is dus niet obligaat! Een probleem bij deze criteria is dat slaapstoornissen, anorexie, gewichtsverlies en moeheid evengoed door een depressie als door een ernstige lichamelijke ziekte zoals kanker kunnen worden veroorzaakt. Toch is het verstandig om voor het stellen van de diagnose depressie, deze symptomen volledig mee te tellen ook al worden ze veroorzaakt door een lichamelijke aandoening. Dit kan overbehandeling tot het gevolg hebben maar het alternatief (een ernstige psychiatrische aandoening onbehandeld laten) weegt zwaarder.

DD

  1. Bijkomende al dan niet aan de maligniteit gerelateerde lichamelijke oorzaken zoals een hypothyreoïdie, nierinsufficientie, hypercalciaemie en hersenmetastasen;

  2. Medicamenten zoals N.S.A.I.D.'s, corticosteroïden, opiaten, bètablokkers, benzodiazepinen, acyclovir, metoclopramide, vinblastine, vincristine, interferon, interleukine, procarbazine, asparaginase, tamoxifen en cyproteron;

  3. Delier Vooral bij een zogenaamd rustig delier, is het onderscheid van depressie versus delier van belang, omdat medicamenteuze therapie met antidepressiva een bestaand delier kan versterken.

Behandeling

Depressiviteit als normale reactie behoeft geen specifieke behandeling, anders dan een luisterend oor. De behandeling bestaat uit Praten en medicatie.

 

Praten
In een sfeer van empathie en betrokkenheid met een steunend en structurerend karakter richt het gesprek zich op versterking van de coping. Er wordt ruimte geboden voor het ventileren van gevoelens van onmacht, teleurstelling en boosheid.

 

Medicatie

  • Tricyclische antidepressiva als amitryptiline en anafranil hebben als (soms) gewenste neveneffecten slaapbevordering en pijnverlichting. (snel effect) Dosering: 100-150 mg. dd.

  • Seroxat (dosering: 20 mg. dd.) heeft deze "neveneffecten" niet PM: antidepressiva hebben pas effect na 2 tot 4 weken!

  • NB Het gelijktijdig gebruik van cisapride (Prepulsid) bij gebruik van antidepressiva is gecontraindiceerd

  • Wekaminen: overweeg het gebruik van Ritalin indien een zeer snel stemmingsverbeterend effect nagestreeft wordt. Effecten zijn vaak na enkele uren (soms binnen een uur!) waarneembaar. Indien onacceptabele bijwerkingen optreden (delier!) verdwijnen deze meestal weer binnen 24 uur na staken van het middel. Het grootste bezwaar van wekaminen, de kans op misbruik en verslaving is in de palliatieve fase niet van toepassing. Dosering: starten met 5 mg 's morgens, maximaal 2dd 20 mg. Laatste dosis niet na 16.00u innemen. (slapeloosheid)

  • Corticosteroiden worden nooit primair als antidepressiva gegeven maar hebben wel een stemmingsverbeterend effect.

Hospice Calando   |   Vivaldilaan 2-4   |   3247 EE Dirksland   |   T 0187-609147   |   F 0187-609148   |   info@calando.nl

  • Facebook Social Icon